#StolenMemory

#StolenMemory: tentoonstelling over persoonlijke bezittingen van concentratiekampgevangenen in het Augustaschacht-herdenkingscentrum

De Arolsen Archives openen op 7 augustus in Hasbergen de openlucht-reizende tentoonstelling #StolenMemory. Centraal staan de laatste bezittingen van concentratiekampgevangenen en de vraag hoe het vandaag de dag nog steeds lukt om deze zogenaamde ‘Effekten’ terug te geven aan de families van de slachtoffers. De tentoonstelling is te zien in een opklapbare zeecontainer op de parkeerplaats van de herdenkingsplaats Augustaschacht, Zur Hüggelschlucht 4, 49205 Hasbergen.

„Effekten“ zijn persoonlijke bezittingen die bij aankomst in de concentratiekampen door de nazi’s van de gevangenen in beslag werden genomen. Vaak ging het om trouwringen, horloges, vulpennen of portemonnees met foto’s. #StolenMemory is een campagne van de Arolsen Archives om deze persoonlijke bezittingen terug te geven aan de nabestaanden. Sinds de start van de campagne in 2016 zijn al meer dan 1.000 families opgespoord. De tentoonstelling toont foto’s van dergelijke „Effekten“ en vertelt over het lot van tien slachtoffers van de nazi-vervolging.

Het doel van de tentoonstelling: aandacht en steun
Onder de kop „Gevonden“ vestigt de tentoonstelling de aandacht op persoonlijke voorwerpen die al konden worden teruggegeven. Ze vertelt over het vervolgingsverhaal van de voormalige eigenaren en de teruggave aan hun families vandaag de dag. Met hun smartphone kunnen bezoekers via QR-codes videoportretten bekijken waarin de familieleden zelf aan het woord komen. Onder de kop ‘Gezocht’ worden ‘bezittingen’ getoond die nog op teruggave wachten. Een belangrijke boodschap is daarom ook: iedereen kan de Arolsen Archives ondersteunen bij de teruggave van de bezittingen en zelf op zoek gaan naar sporen van de vervolgden en hun families. Het archief bewaart namelijk nog steeds gestolen herinneringsstukken van ongeveer 2.000 personen uit heel Europa.

De emotionele waarde van de voorwerpen
„Veel slachtoffers van het naziregime lieten geen persoonlijke bezittingen na voor hun families, omdat de nazi’s hen alles afnamen”, aldus Charlotte Meiwes, projectleider voor #StolenMemory bij de Arolsen Archives. Dat de voorwerpen bewaard zijn gebleven, is voor de nabestaanden dan ook een verrassing: „Sommigen van hen komen nieuwe informatie te weten over deze levensfase van hun vervolgde familieleden“. Daarom is het zo belangrijk om de families op te sporen en de voorwerpen aan hen te overhandigen.

Tentoonstelling en website
Sinds augustus 2020 reist de #StolenMemory-tentoonstelling, die inmiddels uit vier containers bestaat, door Duitsland en momenteel ook door Polen en Frankrijk. Het project werd mogelijk gemaakt door een subsidie van de commissaris van de Duitse regering voor Cultuur en Media. De Arolsen Archives en ook de reizende tentoonstellingen in Duitsland worden gefinancierd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Als aanvulling op de tentoonstelling biedt de website stolenmemory.org interessante inzichten: korte, geanimeerde filmpjes met aanvullende webverhalen vertellen over individuele lotgevallen. Dit materiaal is speciaal ontwikkeld voor jongeren en werd in juni 2021 bekroond met de Grimme Online Award in de categorie „Kennis en Onderwijs“. Op de website is bovendien uitgebreid pedagogisch materiaal gratis te downloaden, dat door scholen en onderwijsinstellingen op alle locaties van de reizende tentoonstelling kan worden gebruikt.